Kijk jij ook liever niet meer naar het nieuws?

Door Annelies Borgers

Meer dan ooit worden we dagelijks blootgesteld aan schokkende gebeurtenissen in de wereld. Van de pandemie tot aan de klimaatcrisis en de oorlog in Oekraïne. Het is gemakkelijk om verstrikt te raken in deze werveling van slecht nieuws. Hoe ervaren HSP’s dat? Journaliste Annelies Borgers schreef haar scriptie over de nieuwsconsumptie van HSP’s en sprak met HSP’s, coaches én prof. dr. Corina Greven, hoogleraar Environmental Sensitivity aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Toen ik een tijdje geleden het boek van HSP-expert Elaine Aron op mijn boekenplank zag staan, wist ik hét onderwerp van mijn scriptie. Het zou niet alleen een onderzoek worden voor de afronding van mijn opleiding, maar ook een studie naar mijzelf. Ik ben namelijk hoogsensitief. Daar kwam ik vier jaar geleden achter toen ik aan mijn opleiding journalistiek begon. Al dat harde nieuws was helemaal niks voor mij. Het komt gewoon te sterk binnen. 

Nieuws bij HSP’s

Ietwat ironisch was dat wel, een studente journalistiek die niet zoveel zin in nieuws had. Maar de afgelopen jaren ging mijn nieuwsconsumptie er hard op achteruit. Waar ik voorheen nog wel eens naar het journaal keek, deed ik dat nu niet meer. Ook op mijn telefoon bekeek ik amper nieuwsapps. Hoe kon dat toch? Ik moest tijdens mijn opleiding natuurlijk wel op de hoogte zijn van wat er zich in de wereld afspeelt. Zou hoogsensitiviteit daar iets mee te maken hebben? Met die vraag in mijn hoofd begon ik mijn onderzoek naar hoe nieuws bij HSP’s binnenkomt en welk effect dat op hun nieuwsconsumptie heeft.

Andere behoeftes

Door gesprekken met HSP’s en HSP-coaches kwam ik al snel tot de conclusie dat iedereen op zijn eigen manier het nieuws volgt. Niemand is hetzelfde en iedereen heeft andere behoeftes. In eerste instantie willen HSP’s misschien wel het nieuws volgen en geïnformeerd blijven over wat er zich afspeelt in de wereld. Maar net als bij niet-hoogsensitieven ontstaat er ook steeds meer een drang naar het mijden van nieuws. Vooral door de negativiteit, het grote aanbod van nieuws en het wantrouwen in de journalistiek. 

Emoties overnemen

Het verschil in reacties op het nieuws tussen HSP’s en niet-HSP’s zit in het effect dat het nieuws heeft op mensen met scherper afgestelde voelsprieten. Emoties die je op het nieuws ziet, neem je sneller over. Het rechtvaardigheidsgevoel dat sterker bij HSP’s ontwikkeld is, zie je niet terug op het nieuws waardoor je een gevoel van nutteloosheid kunt ervaren. Je kunt immers vaak niks doen voor mensen die met nare ervaringen in de actualiteit verschijnen. Daarnaast wil je zelf het moment, de proportie en de betrouwbaarheid van het nieuws bepalen.

Andere nieuwsverwerking

“HSP’s verwerken nieuws op een andere manier”, vertelt dr. Corina Greven, hoogleraar Environmental Sensitivity aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Het is één van haar conclusies van onderzoek dat ze in 2019 deed naar verschillen tussen HSP’s en niet-HSP’s. “Zij hebben een grotere gevoeligheid voor subtiliteiten, grotere emotionele reactiviteit, meer empathie en een diepgaande informatieverwerking. Ook ervaren ze vaak sterke negatieve emoties bij het kijken naar negatieve berichten en beelden in de media.” Dit suggereert dat HSP’s gevoeliger kunnen zijn voor nieuws en geweld.

Steeds meer nieuwsmijding

Dat steeds meer HSP’s aan nieuwsmijding doen, is in ieder geval niet gek als je de cijfers bekijkt die uit mijn eigen onderzoek naar voren zijn gekomen. Zo vindt 79% het nieuws te negatief, ervaart 42% de nieuwsstroom als overweldigend en wantrouwt 25% de media. Daarnaast is bij bijna de helft (48%) van de mensen de nieuwsconsumptie afgenomen door de nieuwsberichten over corona. 38% zegt dat deze gelijk is gebleven en 15% is meer het nieuws gaan volgen. De oorlog in Oekraïne had meer impact: 54% gaf namelijk aan minder het nieuws te volgen.

Mentale gezondheid

Die gevoeligheid voor de veelheid van vaak negatieve berichten, is trouwens niet iets waar alleen HSP’s last van hebben. In het jaarlijkse Reuters Digital News Report waarin mondiale nieuwsontwikkelingen staan, blijkt uit de editie van 2022 dat nieuwsmijding sowieso toeneemt. Waar in 2017 nog 29 procent van de ondervraagden aangaf het nieuws vaak te mijden, is dat cijfer dit jaar gestegen naar maar liefst 38 procent. Het vertrouwen in het nieuws daalde en de voornaamste reden hiervoor was het negatieve effect op het humeur van mensen. Ook onder HSP’s. Je komt namelijk niet om de confrontatie met lijden, oorlogen, misdaad of natuurrampen heen. Door die negatieve teneur van actualiteiten kan zelfs je mentale gezondheid en humeur worden aangetast. Op lange termijn kan het zelfs een depressie veroorzaken, blijkt uit onderzoek uit 2020 van de Deense professor Journalistiek Morten Skovsgaard.

Afwisseling

Maar hoe houd je te midden van die niet aflatende nieuwsstroom het hoofd koel? Corina Greven onderzocht een jaar geleden samen met professor Anouke Bakx onder ander welke strategieën HSP’s daarvoor inzetten. Misschien een open deur, maar prikkels verminderen (en dus minder actualiteiten volgen) is wel de belangrijkste. Wat ook helpt is door over je gevoelens te praten met mensen om je heen, om je op deze manier begrepen te voelen. En uit mijn eigen enquête onder 150 HSP’s kwam nog naar voren dat het ook zou helpen als nieuwsredacties meer zouden afwisselen tussen positief en negatief nieuws. Ook hebben HSP’s behoefte aan meer duidelijke koppen, zodat je direct weet waar een artikel over gaat. Nog een suggestie was voor online platformen om te waarschuwen voor gruwelijke foto’s en video’s zodat je niet ongewild ermee wordt geconfronteerd en overprikkeld raakt.

Eigen voorwaarden

De belangrijkste conclusie die ik kon trekken uit mijn eigen onderzoek, is dat er door het grote nieuwsaanbod en veel negatieve berichtgeving een gevoel van mentale disbalans is ontstaan bij veel HSP’s. Daarom doe je er goed aan voor jezelf uit te zoeken wát, hoeveel en op welke manier je het nieuws nog wil volgen. Op je eigen voorwaarden. Want de kans dat nieuwsredacties minder hard of positiever nieuws zullen brengen in de toekomst, is bijzonder klein. 

2 gedachten over “Kijk jij ook liever niet meer naar het nieuws?”

  1. Fijn dat hier aandacht voor is. Niet zelden wordt gesuggereerd dat je wat dommig bent als je ’t nieuws niet volgt. Maar waar een ander het nieuws ziet en zegt hoe vreselijk het is om vervolgens weer over te gaan tot de orde van de dag, voel ik me machteloos, misselijk en verdrietig. En dat dagenlang… Ik bescherm mezelf door geen nieuws meer te volgen. Voor mij is ’t goed. En dat is belangrijker dan de vooringenomen mening van een ander dat ik dommig ben.

    1. Dag Karin ,
      Krijg ook diezelfde reactie , ben ook terug gestopt met nieuws kijken en krant lezen ,omdat ik mij dan beter voel . Maar blijkbaar heeft iedereen dan nog de behoefte om mij van alle miserie op de hoogte te houden ,ondanks gevraagd het aub niet te doen .

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *